Risk in Focus 2027 - niðurstöður könnunar

Risk in Focus er árleg könnun sem tekur til helstu áhættuþátta sem skipulagsheildir í Evrópu standa frammi fyrir. Könnunin er nú framkvæmd í ellefta sinn og veitir innri endurskoðendum, endurskoðunarnefndum og stjórnum mikilvæga innsýn í hvernig áhættuumhverfið er að þróast sem og áherslur yfirmanna innri endurskoðunar í Evrópu í takt við það.

Risk in Focus 2027 greinir síbreytilegt áhættuumhverfi þar sem áhættuþættir verða sífellt samtengdari. Netöryggi er áfram stærsti áhættuþátturinn, en stafræn umbreyting, ný tækni og gervigreind, ásamt efnahagslegri og pólitískri óvissu, fylgja þar á eftir. Niðurstöðurnar varpa ljósi á hvernig hraðar tæknibreytingar, pólitísk óvissa og flóknara regluverk eru farnar að vera áskorun við hefðbundna nálgun og mat á stjórnarháttum, áhættustýringu og áætlanagerð í innri endurskoðun.

Skýrslan fjallar jafnframt um hvernig innri endurskoðunareiningar bregðast við breyttu áhættuumhverfi, meðal annars með sveigjanlegri áætlun innri endurskoðunar, aukinni samhæfingu og samstarfi og með því að styðja stjórnir við að efla framsýna stjórnarhætti.

Helstu niðurstöður

1. Stafræn umbreyting, ný tækni og gervigreind færðust úr þriðja sæti í annað sæti.
52% yfirmanna innri endurskoðunar töldu þennan áhættuþátt meðal fimm stærstu áhættuþátta. Stjórnarhættir, áhættustýring og eftirlitsferlar virðast þó ekki þróast í takt við þann hraða sem nýsköpun er á, á sviði gervigreindar, sem getur skapað blindsvæði í áhættustýringu.

2. Netöryggi og gagnaöryggi eru áfram hæst metnu áhættuþættirnir, en 86% yfirmanna innri endurskoðunar töldu þau meðal fimm stærstu áhættuþátta. Sífellt flóknari netárásir, ógnir tengdar gervigreind, veikleikar í aðfangakeðjum og pólitísk áhætta stuðla að áframhaldandi áhættu.

3. Efnahagsleg og pólitísk óvissa færðist upp í þriðja sæti, en þroski áhættustýringar og umfang innri endurskoðunar á þessu sviði er áfram tiltölulega lítið. Niðurstöðurnar benda til þess að skipulagsheildir þurfi að styrkja stjórnarhætti, viðnámsþrótt og getu til upplýstrar ákvarðanatöku til að bregðast við síbreytilegu ytra umhverfi.

Hlekkur á niðurstöðu könnunarinnar

Risk in Focus 2027 – yfirlit fyrir stjórnir

Yfirlit fyrir stjórnir dregur saman helstu niðurstöður skýrslunnar fyrir stjórnir og yfirstjórn.

Eftir því sem áhættuþættir verða sífellt samtengdari þurfa stjórnir að beita sveigjanlegri og framsýnni yfirumsjón. Innri endurskoðunareiningar gegna þar mikilvægu hlutverki, ekki aðeins með staðfestingarþjónustu, heldur einnig með því að veita innsýn og faglegt mat á stefnumótandi viðfangsefnum á borð við innleiðingu gervigreindar, viðnámsþrótt gagnvart netógnum og efnahagslega og pólitíska óvissu.

Yfirlitið dregur fram helstu áherslur, nýjar og vaxandi áhættur og atriði er varða stjórnarhætti sem stjórnir og yfirstjórn þurfa að hafa í huga á komandi ári.

Hlekkur á yfirlit fyrir stjórnir

Innri endurskoðunardagur FIE 2026 verður haldinn hátíðlegur fimmtudaginn 19. mars að Sjálandi í Garðabæ. Viðburðurinn hefst kl. 13 og stendur til kl. 17.

Lögð er áhersla á að efnistök endurspegli helstu áherslur sem fagheimur innri endurskoðunar horfir til í dag og þær áskoranir sem smærri einingar standa einkum frammi fyrir.

Fyrirlesarar eru úr efri hillunum og eru eftirfarandi:

1: Ann Brook BSc. (Hons.) - CFCIIA, CIA, QIAL, PGCert (Res), FHEA, CBTS
Member International Internal Audit Standars Board at the IIA UK

2: Sóley Kaldal - Áhættustýringar- og öryggisverkfræðingur
Sérfræðingur í innri endurskoðun Landsbankans og fyrrum aðalsamningamaður alþjóðasamninga hjá Stjórnarráðinu

3: Helga Hlín Hákonardóttir - héraðsdómslögmaður og sérfræðingur í stjórnarháttum
Eigandi og ráðgjafi Strategíu

4: Þórir Ralston - CIA, MACC, tölvunarfræðingur og viðskiptafræðingur
Sérfræðingur í innri endurskoðun Íslandsbanka

Dagskrá viðburðarins samanstendur að þessu sinni af eftirfarandi erindum:

Miðar á viðburðinn eru til sölu hér
CPE einingar fyrir viðburðinn eru 3

Innri endurskoðunardagur FIE verður haldinn hátíðlegur fimmtudaginn 19. mars nk. að Sjálandi í Garðabæ.

Þema og dagskrá verða birt þegar nær dregur. Á sama tíma verður opnað fyrir skráningu á viðburðinn á heimasíðu FIE.

Hlökkum til að sjá ykkur!
Stjórn FIE

Tíu ára samstarf norrænna innri endurskoðenda í opinbera geiranum

Í júní 2015 hélt IIA Svíþjóð fyrstu Nordic Light ráðstefnuna í Svíþjóð. Forstöðumenn innri endurskoðenda sem starfa í opinbera geiranum á Norðurlöndunum og Eystrasaltsríkjunum voru boðaðir til að hittast í Johannesbergs kastala.

Norræna ráðherranefndin er opinber samstarfsvettvangur norrænu ríkisstjórnanna. Hún leitar sameiginlegra lausna hvar og hvenær sem löndin geta áorkað meiru í sameiningu ásamt því að hvert land vinni fyrir sig. Því var eðlilegt að innri endurskoðendur Norðurlandanna hittust á Nordic Light ráðstefnunni til að ræða sameiginleg málefni með gagnkvæman ávinning að leiðarljósi.

Árið 2017 var önnur Nordic Light ráðstefnan haldin í Finnlandi um miðjan vetur. Þá hafði NORPIA (e. Nordic public sector internal auditors) tengslanetið borið kennsl á hve ólík löggjöf, úrræði og fyrirkomulag innri endurskoðenda er á milli landanna, svo hópurinn ákvað að safna upplýsingum. Anna Margrét Jóhannesdóttir frá Íslandi stofnaði ritnefnd og leiddi rannsóknina sem aðalhöfundur. Árið 2018 lauk ritnefndin samanburðarrannsókn á innri endurskoðun í opinbera geiranum á Norðurlöndum. Rannsóknin hefur verið birt í Icelandic Review of Politics & Administration (14. bindi nr. 2, 2018) og af Nordiska administrativa förbundets finska avdelning (rf) sem tók þátt í fjármögnun rannsóknarinnar.

Árið 2017 ákváðu Evrópusamtök IIA (ECIIA) að stofna nefnd um opinbera geirann og bauð norræna hópnum sæti í nefndinni. Niina Sipiläinen frá IIA Finnlandi hefur verið fulltrúi norræna hópsins síðan þá. Þriðja ráðstefna Nordic Light var haldin á Íslandi árið 2019 og árið 2020, þegar Covid-19 lokaði heiminum, ákváðu norrænu félög innri endurskoðenda að undirbúa viljayfirlýsingu og formgera þannig þetta norræna samstarf. NORPIA netið var því formgert með samkomulaginu en það starfar alfarið á grundvelli sjálfboðavinnu. Tengslanetið fundar aðallega rafrænt og leitast við að hittast í persónu árlega eða annað hvert ár.

Auk norrænu rannsóknarinnar hóf NORPIA samstarf við vinnuhóp EUROSAI um endurskoðun sveitarfélaga með því að skrifa greinar um innri endurskoðun á sveitarstjórnarstigi. Nokkrum árum síðar undirritaði nefnd ECIIA um opinbera geirann samkomulag við EUROSAI og hóf fyrsta sameiginlega rannsóknarverkefnið sem fjallaði um samstarf ríkisendurskoðenda (SAI) og innri endurskoðenda í ríkisgeiranum. Rannsóknin leiddi í ljós að munur er á milli allra landa. Samstarfið heldur áfram með nýjum sameiginlegum verkefnum og NORPIA tengslanetið styður við þá vinnu.

Tilmæli um heilindi í opinberum rekstri (e. Public Integrity) voru samþykkt af OECD ráðinu þann 26. janúar 2017. Eitt af fjórum gagnasettum fyrir viðmiðum um heiðaleika (árangursríkt innra eftirlit og áhættustýring) inniheldur einnig viðmið fyrir innri endurskoðun. Frá árinu 2017 hefur OECD lokið mati í Danmörku, Svíþjóð, Noregi og Finnlandi og framkvæmir nú mat á Íslandi. NORPIA tengslanetið hefur rætt niðurstöðurnar og hvernig stjórnvöld hafa brugðist við þessum tilmælum. Gögn fyrir meira en 60 lönd eru aðgengileg til að skoða og hlaða niður af OECD Public Integrity Indicators Portal.

Hingað til hafa sumir af upprunalegu meðlimum NORPIA netsins verið þátttakendur og nokkrir nýir hafa gengið til liðs við það, en IIA Noregi hefur ekki átt fulltrúa síðan 2018. Í nóvember 2025 hittist NORPIA í Stokkhólmi á tveggja daga fundi sem Kristina Hirschfeldt, innri endurskoðandi varnarmálaráðuneytis Svíþjóðar og IIA Svíþjóð stóðu fyrir. Anna Margrét Jóhannesdóttir kynnti uppfærðar upplýsingar um norrænu samanburðar rannsóknina. Nokkrar jákvæðar breytingar hafa átt sér stað, en nokkrar neikvæðar þróanir hafa komið fram innan starfsgreinarinnar. Aukin lýðhyggja og efnahagslægð eru sjaldan góðar fréttir fyrir endurskoðendur í opinbera geiranum, jafnvel þótt það ætti að vera öfugt. Þar sem norrænu ríkisstjórnirnar hafa tilhneigingu til að bera saman viðmið sín á milli þurfa innri endurskoðendur einnig að vita hvað er að gerast í hverju landi. Þess vegna mun spurningalistinn „Risk in Focus“ frá ECIIA einnig ná til opinbera geirans.

Framtíð norræna tengslanetsins? Horft til framtíðar sjáum við enn mikið gildi í því að halda áfram að byggja upp sameiginlega hæfni okkar og innsýn, víkka sjónarhorn og hvetja hvert annað. Nýjar áskoranir, allt frá stafrænni umbreytingu og gagnastjórnun til gagnsæis, varna gegn spillingu og breytinga í regluverki, krefjast sterkra fagfélaga sem læra hvert af öðru og veita innblástur

NORPIA hyggst halda fjórðu Nordic Light ráðstefnuna í náinni framtíð: vettvang til að sameina reynslu, forvitni og hagnýtar lausnir. Við munum halda áfram að hlúa að samstarfi, víkka sjónarhorn okkar og styðja hvert annað við að skila hágæða innri endurskoðunarvinnu til hagsbóta fyrir opinbera geirann og samfélögin sem við þjónum. Við vonum að þessi viðburður geti fært saman eins marga innri endurskoðendur og mögulegt er sem enn starfa í opinbera geiranum.

Höfundur greinar: Niina Sipiläinen, innri endurskoðandi umhverfisráðuneytis Finnlands

Þýtt og staðfært: Anna Margrét Jóhannesdóttir, innri endurskoðandi Vegagerðarinnar og Gréta Gunnarsdóttir, innri endurskoðandi Landspítala